Khởi Nghiệp Từ Con Số 0 — Lần Hai Của Tôi Là Học Ứng Dụng AI Trong Kinh Doanh

Câu chuyện thật về hai lần khởi nghiệp từ con số 0 của một nữ CEO ngành sản xuất — từ cồn khô năm 1997 đến ứng dụng AI trong kinh doanh hôm nay.

Năm 1993, tôi đứng trước cổng Sài Gòn với tấm bằng Hóa học loại giỏi và đúng hai bàn tay trắng. Không hộ khẩu thành phố,Không xe máy. Không một mối quan hệ nào.

Hai mươi mấy năm sau, tôi lại đứng trước một con số 0 khác. Lần này không phải vì thiếu giấy tờ hay tiền bạc — mà vì tôi không biết gì về marketing online, không biết AI là gì ngoài những dòng tin tức trên báo.

Tôi là Nguyễn Thị Tuyết Trinh, đồng sáng lập và CEO của RedSun — doanh nghiệp sản xuất mực in, vật liệu phủ đã hoạt động 17 năm. Và tôi đang viết bài này để kể cho bạn nghe về hai lần khởi nghiệp từ con số 0 trong đời mình, cách nhau gần ba mươi năm, nhưng có một điểm chung khiến tôi giật mình khi nhận ra.

Con Số 0 Đầu Tiên: Một Cô Gái Tỉnh Lẻ Và Thành Phố Không Chào Đón

Tôi vốn có năng khiếu với môn Toán — từng đạt giải ba quốc gia thời học sinh. Nhưng rồi tôi chọn theo Hóa học, và tốt nghiệp Trường Đại học Tổng hợp năm 1993 với vị trí dẫn đầu khóa.

Tôi nghĩ vậy là đủ để bắt đầu. Tôi đã sai.

Sài Gòn năm đó không hỏi bạn học giỏi đến đâu. Nó hỏi bạn có hộ khẩu không. Có xe gắn máy không. Có kinh nghiệm làm việc chưa. Tôi có “không” cho cả ba câu hỏi đó.

Để sống qua ngày, tôi đi dạy thêm, làm những việc lặt vặt không liên quan gì đến chuyên môn mình học. Buổi tối, khi đã mệt nhoài, tôi vẫn tranh thủ học thêm tiếng Anh — không vì có kế hoạch lớn lao nào, chỉ vì tôi tin kiến thức không bao giờ là phí.

Đó là khởi nghiệp từ con số 0 đúng nghĩa: không phải khởi nghiệp kinh doanh, mà là khởi nghiệp lại chính cuộc đời mình ở một nơi không ai biết mình là ai.

Bước Ngoặt Tại COTECH Và Quyết Định Bị Cho Là Dại Dột

Năm 1994, tôi được nhận vào làm Kỹ sư Hóa tại Công ty Công nghệ Mới COTECH, thuộc Trung tâm Khoa học Tự nhiên và Công nghệ Quốc gia. Đây là công việc chuyên môn đầu tiên, và tôi đã dồn hết tâm huyết vào nó.

Thành quả lớn nhất trong ba năm ở COTECH là công trình nghiên cứu về chất phá đá không dùng thuốc nổ — được đăng trên tạp chí công nghệ mới quốc gia năm 1994. Với một kỹ sư trẻ mới ra trường, đó là một cột mốc đáng tự hào.

Nhưng đến năm 1997, tôi làm điều mà nhiều đồng nghiệp xung quanh cho là dại dột: tôi nghỉ việc nhà nước ổn định, để tự mình sản xuất cồn khô làm nhiên liệu cho bếp cồn.

Không vốn lớn. Không ekip hỗ trợ. Không kinh nghiệm bán hàng hay xây dựng thương hiệu. Chỉ có kiến thức Hóa học mà tôi đã tích lũy, và một niềm tin đơn giản: tôi có thể làm ra thứ này tốt hơn những gì đang bán trên thị trường.

Đó là lần thứ hai trong đời tôi đối mặt với con số 0 — nhưng lần này, tôi chọn nó, không bị đẩy vào nó.

17 Năm Xây RedSun — Và Một Điểm Mù Tôi Không Nhận Ra

Từ cồn khô đến RedSun — hệ sinh thái bốn thương hiệu mà tôi và chồng xây dựng từ năm 2008 đến nay, gồm RedSunInk, MekongInk, OnlyOne và VietCoat — là một quãng đường dài gần ba thập kỷ.

Chúng tôi đầu tư sâu vào nghiên cứu công nghệ Nano Colorant, trở thành một trong rất ít doanh nghiệp Việt Nam tự sản xuất mực in trong nước, trong khi hầu hết đối thủ vẫn nhập khẩu từ Trung Quốc. Chúng tôi tự hào về điều đó, và xứng đáng tự hào.

Nhưng có một điểm mù tôi không nhận ra trong suốt 17 năm: chúng tôi xây sản phẩm tốt, mà quên xây cách để thị trường biết đến nó. RedSun bán hàng theo cách rất truyền thống — sản xuất, đóng bao 25kg, giao khách sỉ trực tiếp. Không website. Không một bài đăng nào trên mạng xã hội. Không một chiến lược marketing nào, dù chỉ là cơ bản.

Khi tôi nhìn quanh và thấy những công ty trẻ hơn, nhỏ hơn cả RedSun, nhưng có thể tiếp cận khách hàng nhanh gấp mười lần chỉ bằng một website tốt và vài bài đăng đúng chỗ — tôi nhận ra: đây chính là con số 0 mới của tôi.

Nỗi Sợ Mang Tên “Tuổi Này Học Làm Gì”

Tôi không giấu rằng có những lúc tôi tự hỏi: “Năm mươi mấy tuổi rồi, học công nghệ để làm gì? Để cạnh tranh với mấy đứa hai mươi mấy tuổi sao?”

Đó là một câu hỏi rất tự nhiên. Và tôi nghĩ rất nhiều chủ doanh nghiệp sản xuất truyền thống như tôi cũng đang tự hỏi điều tương tự, ngay lúc này.

Nhưng rồi tôi nhớ lại năm 1997. Lúc đó tôi cũng không biết gì về sản xuất công nghiệp quy mô lớn, về xây dựng thương hiệu, về quản lý một đội ngũ nhân sự. Tôi học từng việc một, vừa làm vừa sai vừa sửa, không có ai cầm tay chỉ việc.

Khởi nghiệp từ con số 0 không đòi hỏi bạn phải trẻ. Nó chỉ đòi hỏi bạn chịu bắt đầu khi chưa biết gì — và đó là điều tôi đã từng làm được một lần. Tại sao lần này lại không?

Ứng Dụng AI Trong Kinh Doanh — Những Việc Cụ Thể Tôi Đã Làm

Tôi bắt đầu nhỏ. Không cố học hết mọi công cụ AI cùng một lúc, vì tôi biết với cường độ công việc của một CEO sản xuất, làm vậy chỉ khiến tôi bỏ cuộc sớm.

Việc đầu tiên tôi áp dụng là viết nội dung cho website và mạng xã hội. Tôi không phải người viết chuyên nghiệp — viết một đoạn văn mạch lạc với tôi từng là việc khó hơn cả việc tính toán công thức Hóa học. Nhưng với sự hỗ trợ của AI, tôi có thể tạo ra bài blog, mô tả sản phẩm trong thời gian ngắn hơn rất nhiều so với việc tự mình viết từ con số 0.

Việc thứ hai là phân tích và lập chiến lược kinh doanh. Khi RedSun cần quyết định có nên mở mảng bán lẻ mực bút lông refill 500ml ra thị trường tiêu dùng hay không, tôi dùng AI để phân tích các phương án, so sánh ưu nhược điểm từng mô hình, trước khi đưa ra quyết định cuối cùng — vốn vẫn hoàn toàn do tôi tự đưa ra, dựa trên kinh nghiệm thực tế 17 năm điều hành.

Việc thứ ba, và có lẽ khiến tôi bất ngờ nhất về bản thân mình, là những việc kỹ thuật tưởng chừng rất xa lạ với một kỹ sư Hóa như tôi: cài đặt Google Analytics, dựng cấu trúc website, theo dõi hành vi khách truy cập qua Google Tag Manager. Từng bước, từng bước, không cần phải thuê một lập trình viên riêng ngay từ đầu.

Ứng dụng AI trong kinh doanh, với một doanh nghiệp sản xuất truyền thống như RedSun, hóa ra không phải là công nghệ cao siêu dành cho dân kỹ thuật. Nó là công cụ giúp một người không chuyên như tôi làm được phần việc của cả một ekip nhỏ — viết, phân tích, vận hành kỹ thuật cơ bản — mà không cần đầu tư một khoản tiền lớn ngay từ ngày đầu.

Hai Lần Khởi Nghiệp Từ Con Số 0 — Và Một Bài Học Chung

Giữa năm 1997 và bây giờ, có một điểm chung tôi nhận ra rõ ràng: nỗi sợ lớn nhất trong cả hai lần không phải là thiếu kiến thức. Nó là sợ bắt đầu khi chưa hoàn hảo.

Năm 1997, tôi không chờ đến khi có đủ vốn, đủ kinh nghiệm thị trường mới bắt đầu sản xuất cồn khô. Hôm nay, tôi cũng không chờ đến khi rành công nghệ, rành marketing mới bắt đầu ứng dụng AI trong kinh doanh.

Sự khác biệt lớn nhất giữa hai lần khởi nghiệp này nằm ở tốc độ học. Năm 1997, tôi phải tự mò mẫm, thử sai trong thực tế, mất rất nhiều thời gian để tìm ra cách làm đúng. Hôm nay, AI giống như một người thầy không biết mệt, có thể trả lời ngay khi tôi hỏi, hướng dẫn từng bước cụ thể mà không cần tôi tự dò dẫm như ba mươi năm trước.

Đó là lý do tôi tin rằng những chủ doanh nghiệp sản xuất truyền thống như tôi — những người đã có đủ chuyên môn, đủ trải nghiệm thị trường, chỉ thiếu kỹ năng số — đang ở một vị trí thuận lợi hơn rất nhiều so với khi tôi bắt đầu năm 1997. Con đường đã có người mở sẵn, chỉ cần bạn chịu bước vào.

Nếu Bạn Cũng Đang Đứng Trước Con Số 0 Của Riêng Mình

Nếu bạn đang điều hành một doanh nghiệp sản xuất truyền thống, có thể bạn cũng đang đứng trước một con số 0 của riêng mình — về công nghệ, về marketing, về bất cứ điều gì cảm thấy xa lạ với những gì bạn đã quen làm suốt nhiều năm qua.

Tôi chỉ muốn nói với bạn điều mà tôi đã tự nói với mình nhiều lần: bạn không cần biết hết mọi thứ trước khi bắt đầu. Bạn chỉ cần chọn một việc nhỏ nhất, cụ thể nhất, đang tốn nhiều thời gian nhất trong công việc hằng ngày của bạn — và bắt đầu từ đó.

Tôi đã làm vậy hai lần trong đời. Lần đầu với cồn khô năm 1997, không biết gì về kinh doanh. Lần này với AI, không biết gì về công nghệ. Cả hai lần, tôi đều bắt đầu từ con số 0 — và cả hai lần, con số 0 đó không còn là con số 0 sau khi tôi chịu bước vào.

Bạn đang đối mặt với “con số 0” nào trong doanh nghiệp của mình? Hãy chia sẻ ở phần bình luận bên dưới — tôi đọc và trả lời tất cả những chia sẻ thật lòng.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp sản xuất truyền thống nên bắt đầu ứng dụng AI trong kinh doanh từ đâu?
Nên bắt đầu từ một việc cụ thể đang tốn nhiều thời gian nhất — thường là viết nội dung, trả lời khách hàng, hoặc phân tích dữ liệu cơ bản — rồi mở rộng dần, thay vì học tất cả công cụ AI cùng lúc.

Có cần biết lập trình để ứng dụng AI trong kinh doanh không?
Không cần. Những việc cơ bản như viết content, cài đặt công cụ theo dõi website, phân tích chiến lược đều có thể thực hiện với hướng dẫn từng bước từ AI, không cần kiến thức lập trình chuyên sâu.

Tuổi tác có là rào cản khi học ứng dụng AI trong kinh doanh không?
Kinh nghiệm và chuyên môn ngành tích lũy nhiều năm thực ra là lợi thế, không phải rào cản — vì điều cần học thêm chỉ là công cụ, còn tư duy chiến lược và hiểu thị trường thì đã có sẵn.

Bài viết được chia sẻ bởi Nguyễn Thị Tuyết Trinh — CEO và đồng sáng lập hệ sinh thái RedSun (RedSunInk, MekongInk, OnlyOne, VietCoat), kỹ sư Hóa học, hơn 17 năm điều hành doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam, hiện đang tự học và ứng dụng AI vào digital marketing cho doanh nghiệp truyền thống.